Mysterie der mysteriŽn - over evolutie en soortvorming
Menno Schilthuizen
ISBN 905712145X

Gerard Wijnsma

Een docent vertelde ons tijdens een excursie op het wad over de wadmol (Talpa submersus). Dit middelgrote familielid van de gewone mol hoeft per dag maar een of twee keer adem te halen, en graaft zich helemaal in de wadbodem in. Met zijn scherpe klauwen wacht hij tot een scholekster of een andere steltloper te dichtbij komt. Dan haalt hij uit met zijn scherpe klauw en het is etenstijd. Door de langzame verzanding van de Waddenzee komt deze soort nog maar sporadisch voor, misschien dat daarom niemand ervan heeft gehoord.

Of ligt het toch anders. Net als de soorten in de inleiding van het boek Mysterie der mysteriŽn, bestaat deze soort niet. Toch tuinden er wel een paar studenten (even) in.

Het interessante is, waarom niet? Waarom is deze soort niet geŽvolueerd? Het zou best kunnen. Zeezoogdieren kunnen lang zonder adem, en dergelijke hinderlaag strategieŽn zijn wijd verbreid in de dierenwereld.

Dit mysterie, het mysterie rond evolutie en soortvorming, staat centraal in dit boek. De schrijver Menno Schilthuizen is journalist en (evolutie) bioloog en werkt aan de Universiteit van MaleisiŽ.

Hij neemt ons op duidelijke wijze langs de vragen rond het wankele begrip soort, en gaat in op de verschillende theorieŽn rond soortvorming en de mechanismen die daarbij een rol spelen. Saai? Absoluut niet! Het geheel is doorspekt met voorbeelden en toelichtingen en is heel leesbaar geschreven.

Het is niet een specifiek boek over cichliden, maar enkele van die voorbeelden worden gevormd door cichliden (waaronder een heel hoofdstuk). Helaas slaat hij Tanganyika over, maar hij gaat wel in op het ontstaan van de vele soorten Victoriacichliden en Malawicichliden. In het Victoriameer zijn (waren?) er verschillende duosoorten, op het oog dezelfde soorten met als enige verschil de kleur rood of blauw van de mannetjes. Wist je trouwens dat het Victoriameer nog maar 12.000 jaar oud is, evolutie is echt niet zo langzaam als iedereen denkt. In de meren speelt de veranderende waterstand (net als in het Tanganyikameer) een belangrijke rol.

Kortom: Voor de biologisch geÔnteresseerde aquariaan is dit boek een echte aanrader!